|
|
|
Klasztor oo. Bernardynów |
|
|
U końca ul. Bernardyńskiej widnieją zabudowania zabytkowego klasztoru Bernardynów. Wśród drzew czerwienieją ceglane mury budowli, ponad dachami której wznosi się wysoka wieża.
| |
Kościół i klasztor zawdzięczają swoje powstanie fundacji z 1461 r., podjętej przez ówczesnego właściciela miasta Rafała Tarnowskiego. On to w 1465 r., do nowo wybudowanego kościoła, sprowadził braci zakonu św. Franciszka (Braci Mniejszych Obserwantów), powszechnie nazywanych Bernardynami. Późnogotycka budowla była z biegiem lat rozbudowywana i przerabiana, aż z czasem przybrała obecny wygląd i kształt. Pod koniec XV w. klasztor zaczęto otaczać wałami i fosami, a potem murami, które istniały już w 1502 r. |
W latach czterdziestych XVII w. staraniem Stanisława Lubomirskiego, obwarowania klasztorne zostały znacznie wzmocnione. Prace, które prowadził znany fortyfikator Krzysztof Mieroszewski, ukończono w 1646 r. Klasztor był więc budowlą warowną, ściśle związaną z systemem obronnym miasta, dającą w czasie wrogich najazdów schronienie okolicznej ludności. Tak było np. podczas tatarskich napadów w 1489 i 1624 r.
Mając zapewne na względzie obronną funkcję klasztoru, w 1522 r. papież Klemens VII zezwolił braciom na czynny udział w jego obronie. W 1614 r. prezbiterium klasztornej świątyni zostało ozdobione renesansowym szczytem. W 1644 r. wybudowano wieżę, a w 1757 r. dobudowano kaplicę Matki Boskiej. W latach 1961-1965 przeprowadzono staranną konserwację i remont budowli. Kościół klasztorny pod wezwaniem św. Barbary, murowany z cegły, mimo dokonywanych w ciągu wieków zmian, zachował późnogotycki charakter. Jest to nieduża, jednonawowa świątynia, z trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Fasadę kościoła zdobi neogotycki fronton ze sterczynami, wykonany podczas remontu w 1902 r., z żelaznym krzyżem na szczycie. 2. przeciwnej strony świątyni zwracają uwagę manierystyczne dekoracje szczytowych ścian prezbiterium, zakończone żelaznym krzyżem z herbem fundatora. Strome dachy świątyni, podobnie jak klasztoru, pokryte są dachówką, którą założono tu już w 1612 r., a która wykonana została przez brata Michała. Wewnątrz świątyni zachowały się bogato rzeźbione barokowe stalle, ołtarze i XVII-wieczne obrazy, malowane przez krakowskiego malarza Franciszka Lekszyckiego. Ołtarz główny jest dziełem miejscowego rzeźbiarza Antoniego Rarogiewicza. Ściany zdobi nowa polichromia, wykonana w 1963 r. przez prof. J. Dutkiewicza. Podczas prowadzonych ostatnio robót konserwatorskich odkryto i zabezpieczono stare malowidła, resztki polichromii renesansowej, widoczne na łuku między nawą a prezbiterium oraz XVIII-wieczne barokowe freski 8 bocznych ołtarzy. Gdy mowa o malowidłach, warto jeszcze wspomnieć o XV-wiecznej polichromii, odkrytej w krużgankach klasztoru w 1961 r. W przejściu.2 kościoła do zakrystii znajduje się kamienny gotycki portal oraz żelazne, kute drzwi. Przy kościele stoi wysoka, ośmioboczna wieża obserwacyjno-obronna, obecnie służąca za dzwonnicę, zwieńczona charakterystyczną renesansową attyką. Do kościoła przylegają zabudowania klasztorne, pochodzące z II połowy XV w., rozbudowywane i przerabiane w XVI i XVII-XVIII w. Mimo licznych zmian, klasztor zachował swą pierwotną, późnogotycką architekturę. Jest to budowla piętrowa, trójskrzydłowa, z otoczonym krużgankami wirydarzem. W krużgankach piękne, gotyckie sklepienie krzyżowe oraz liczne obrazy. Kronika klasztorna zanotowała królewskie wizyty - Stefana Batorego w 1577 r. i Jana Sobieskiego w 1687 r.
W otoczeniu klasztoru, od strony ulic Świerczewskiego i Wojska Polskiego, przetrwały duże fragmenty murów obronnych, widoczne są też ślady dawnej fosy.
Stara zabudowa ul. Bernardyńskiej nie jest wyjątkiem. Nie mniej oryginalne domy stoją również przy innych uliczkach starego miasta, m. in. Kilińskiego, Wałowej, Tkackiej, Kościelnej Przy ul. Tkackiej, biegnącej u podnóża południowej skarpy miejskiego wzgórza, zachował się typowy dom tkacza (nr 6), drewniany, konstrukcji przysłupowej, z dachem czterospadowym, krytym gontami i obszerną sienią, służącą niegdyś za pomieszczenie warsztatu. Jak świadczy widoczna na belce data, budynek ten powstał w 1685 r. W tej części miasta podobnych domów tkaczy, pochodzących z XIX, a nawet XVIII w. jest więcej.
|
|
|
|
