| Bazylika pw. Ducha Świętego |
|
|
Kościół, murowany z cegły stanowi obszerną trójnawową budowlę typu bazylikowego, z wielobocznie zamkniętym prezbiterium i kaplicą od strony północnej, powstałą w 1692 r. Od zachodu przylega do kościoła masywna, czworoboczna wieża, 40 m wysokości, dobudowana doń zapewne w XVI w., nakryta barokowym hełmem, wykonanym w 1785 roku. Zewnętrzne ściany świątyni nietynkowanej, zdobi delikatna dekoracja z silnie wypalonej cegły tzw. zendrówki. Wewnątrz kościoła piękne gotyckie żebrowane sklepienia, w nawie głównej gwiaździste, w nawach bocznych krzyżowe. Uwagę zwraca bogate wyposażenie: renesansowy ołtarz główny, pochodzący z 1693 r., dwa ołtarze boczne z 1883 r., wykonane przez A. Rarogiewicza, ambona z 1713 r., barokowe stalle z XVIII w. oraz obrazy z XVII-XVIII w., malowane między innymi przez F. Lekszyckiego. W prezbiterium wisi cenny obraz późnogotycki z 1490 r., nieudolnie przemalowany przez jednego z braci zakonnych w 1773 r. Jest to niezwykle rzadko spotykany obraz nagrobkowy Rafała Tarnowskiego, przedstawiający m. in. członków jego rodziny. Interesujące są też: gotycka spiżowa chrzcielnica, pochodząca ze starego kościoła św. Katarzyny, organy o wystroju barokowym z 1906 r. U wejścia z prezbiterium do zakrystii zwraca uwagę ostrołukowy, kamienny portal oraz kute żelazne drzwi. Podobne gotyckie odrzwia i żelazne drzwi znajdują się w przejściu z zakrystii do sąsiedniego skarbca. Z gotyckim wnętrzem głównej budowli kontrastuje barokowa architektura kaplicy Grobu Świętego. Wejście doń prowadzi przez bogato rzeźbione odrzwia z czarnego marmuru z drzwiami wykonanymi z kutego żelaza. Wewnątrz kaplicy znajduje się podobizna grobu Chrystusowego z Jerozolimy. Ściany jej zdobi dekoracja neoklasycystyczna z około 1845 r. z fragmentem starej polichromii odkrytej ostatnio podczas prac konserwatorskich. Na szczytach kościelnych wież zwracają uwagę podwójne krzyże, będące godłem Bożogrobców -Miechowitów, w rękach których kościół pozostawał do 1846 r. Od południowej strony placu kościelnego stoi długi, piętrowy budynek dawnego klasztoru Bożogrobców (obecnie plebania), w części pochodzący jeszcze z XV-XVI w., rozbudowany w XVIII w. W starszej części budynku zachował się fragment późnagotyckiej elewacji, podobnie jak kościół, zdobionej zendrówką, a wewnątrz sklepienia krzyżowe. W jednej z sal kasetonowy strop modrzewiowy, ozdobiony herbami Leliwa i Korczak, pochodzący z XV w. Klasztor połączony jest z kościołem krytym przejściem, wybudowanym w 1742 r. Za staranne odrestaurowanie budynku plebanii urząd parafialny został uhonorowany w 1985 r. nagrodą ministra kultury i sztuki. W obrębie murów od strony północno-wschodniej stoi dzwonnica wybudowana w XVII w., niegdyś spełniająca zapewne również rolę baszty obronnej. Do 1910 r. umieszczony był w niej dzwon "Sylwester", pochodzący z 1627 r., obecnie zawieszony na wieży kościelnej. Plac kościelny otaczają dawne mury obronne, szczególnie dobrze zachowane od strony zachodniej i północnej pomiędzy budynkiem klasztornym a dzwonnicą, powstał na przełomie XV i XVI w., restaurowane w latach 1959-1960. Klasztor Bożogrobców, podobnie jak klasztor Bernardynów, tworzył dawniej zespół warowny, związany z miastem. U wejścia na teren kościelny XVIII-wieczna bramka. (dane ze strony "Przeworsk i oklice") |
||||
| następny artykuł » |
|---|